ယူကေ၊ ပြင်သစ် ရွေးကောက်ပွဲတွေနဲ့ နှစ်နိုင်ငံက နိုင်ငံရေးစနစ် နှစ်ခု – ခင်မောင်ဝင်း – စာမျက်နှာ 27

ဒုတိယလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအကြိမ်မြောက် ရလဒ်တွေကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် ဆန္ဒပြသူအား အဓိကရုဏ်းနှိမ်နင်းရေး ရဲအရာရှိကို ဖမ်းဆီးလိုက်စဉ် (Photo- AFP)

ခင်မောင်ဝင်း

ယူကေ (United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, UK) မှာ ကျင်းပမယ့် ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော် (House of Commons) အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမယ့်နေရာ၊ သောင်ပြိုကမ်းပြိုအနိုင်ရခဲ့တဲ့ လေဘာပါတီက ကိုင်ယာစတာမာ(Keir Starmer) ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရာထူးကပေးတဲ့ လေဘာအစိုးရကို 5555 ယူကေမှာ နှစ်ကြာ အာဏာရခဲ့တဲ့ ကွန်ဆာဗေးတစ်အစိုးရကို အဆုံးသတ်စေရေး၊

ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာတော့ အမတ်ခုနစ်၇၇ရှိတဲ့ အောက်လွှတ်တော်(အမျိုးသားလွှတ်တော်)အတွက် ဇွန်လရက်ရက် ပထမအကြော့၊ ခုနစ်ရက်နေ့က ဒုတိယအကြော့မှာ ရွေးကောက်ပွဲတွေ ကျင်းပခွင့်၊ ဒုတိယအကြော့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တွေအရ လက်ယာစွန်း အမျိုးသားစုဝေးပွဲ ပါတီအနိုင်မရအောင် သမ္မတ အီမန်နျူရယ်မက်ကရွန်း (Emmanuel Macron)ရဲ့ မဟာမိတ်တွေနဲ့ လက်ဝဲညွန့်ပေါင်းတွေက ဟွန်းတား အင်အား၊

လက်ဝဲရေပန်းစားတပ်ဦးက ဒုတိယနေရာနဲ့ အများဆုံးအနိုင်ရပြီး သမ္မတမက်ကရွန်းရဲ့ အလယ်လတ်အုပ်စု Ensemble alliance က 3 နေရာနဲ့ ဒုတိယနေရာက အနိုင်ရပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီက သုံးနေရာနဲ့ တတိယနေရာကပဲ အနိုင်ရမဲ၊ ဘယ်ပါတီအုပ်စုကမှ အစိုးရဖွဲ့ဖို့ အမတ် ၂၈၉ နေရာ အနိုင်မရ။ အဆိုးဆုံးအန္တရာယ်ကိုကျော်နိုင်ပြီလို့ နံမည်ကျော်တပ်ဦးခေါင်းဆောင် Jean-Luce Melenchon က... လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် ဂရာဘီရယ်အတ်တယ် (Gabriel Attal) က သူနုတ်ထွက်မယ်လို့ ကြောညာပြီး တယောက်၊ နံမည်ကျော်တပ်ဦးသည် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရပေါ်လာနိုင်ချေများ ဥရောပရဲ့ အင်အားကြီး ဒီမိုကရေစီနှစ်နိုင်ငံမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲနှစ်ခုနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ၊ မတူညီတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်နဲ့ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်တွေအကြောင်း တင်ပြလာတဲ့၊

မူရင်းပို့စ် - https://bur.mizzima.com/2024/07/08/26642

ပုံအညွှန်း - ဩဂုတ်လ ၇ ရက် ကျင်းပတဲ့ ဒုတိယလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအကျော့ ရလဒ်တွေကို နောက်ပြီးနောက် ဆန္ဒပြသူတွေကို အဓိကရုဏ်းနှိမ်နင်းရေး ရဲအရာရှိအဖြစ် ဖမ်းဆီးလိုက်စဉ် (Photo- AFP)

ခင်မောင်ဝင်း

ပုံအညွှန်း- အမျိုးသားအလံကို ကိုင်ဆောင်ထားသော အမျိုးသမီးငယ်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့က တွေ့ရစဉ် (Photo- AFP)

စည်းမျဥ်းခံဘုရင်စနစ်နဲ့ သမ္မတနိုင်ငံစနစ်

စည်းမျဥ်းခံဘုရင်စနစ် – နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသျှောင် (နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ) ရာထူးကို ဘယ်လိုနည်းနဲ့ ရယူသလဲ ဆိုတဲ့အပြီး နိုင်ငံတွေကိုစည်းမျဥ်းခံဘုရင်စနစ် (constitutional monarchy) အစိုးရအဖွဲ့၊ သမ္မတနိုင်ငံ(သမ္မတနိုင်ငံ)လား ခွဲခြား จำลอง

တချိန်က ကမ္ဘာမှာရှိခဲ့တဲ့ဘုရင်စနစ်တွေဟာ ဘုရင်ကအကြွင်းမဲ့အာဏာပိုင်လို့ အကြွင်းမဲ့ (ဆရာ) သက်ဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် (absolute monarchy)လို့ သတ်မှတ်ဆုံးဖြတ်၊ နိုင်ငံတော်အာဏာဟာ ဘုရင်ရဲ့လုပ်အားကို စည်းမျဥ်းခံဘုရင်စနစ် (constitutional monarchy) ကိုု ရာစုကတည်းက စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။

ရဲရင့်မှာ သက်ဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်ကနေ စည်းမျဥ်းခံဘုရင်စနစ်ကိုပြောင်းရာမှာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့အခွင့်အရေးကိုကာကွယ်ပေးခြင်းကိုလည်း တပြိုင်နက်လုပ်ဆောင်နေ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး သင်းအုပ်စာတမ်းလို့တင်စားခံရတဲ့ မဂ္ဂနာကာတာ (Magna Carta) ဆိုရင် ဆယ်နှစ် ခုနှစ်ကတည်းက ပြဋ္ဌာန်းထားတဲ့ ဒီကနေ့အချိန်မှာ ထိုင်း၊ ဂျပန်၊ နော်ဝေး၊ ဆွီဒင်၊ နယ်သာလန်၊ ဒိန်းမတ်၊ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားအပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ တော်လောက်မှာ ဘုရင်စနစ် တစ်ရပ်ရပ် အားလုံးဟာ စည်းမျဥ်းခံဘုရင်စနစ်၊ အဲဒီနိုင်ငံတွေမှာ ဘုရင်၊ ဘုရင်မ၊ စော်ဘွားဥပဒေဟာ ဆက်ခံခြင်းနည်းနဲ့ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသျှောင်အဖြစ် အာဏာရလာပြီး သေဆုံးသည်အထိ တာဝန်ယူလေ့

သမ္မတနိုင်ငံစနစ် – ရွေးချယ်ခံရသူသည် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသျှောင်အဖြစ်တာဝန်ယူထားတဲ့ နိုင်ငံတွေကိုတော့ သမ္မတနိုင်ငံ (သမ္မတနိုင်ငံ) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဖရီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျာမနီ၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားကျော်ဟာ သမ္မတနိုင်ငံစနစ်ရှိတဲ့ နိုင်ငံတွေ ၊

သမ္မတနိုင်ငံတွေမှာ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲသျှောင်ဖြစ်လာမဲ့ သမ္မတကို တိုက်ရိုက် (ညွှန်ကြား) (ညွှန်ကြား) သြယ္ဝိုက် (သွယ်ဝိုက်) တနည်းနည်းနဲ့ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်

သမ္မတမှာ နိုင်ငံရေးအာဏာအများဆုံးရှိတဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ သမ္မတတို့လို သမ္မတအစိုးရစနစ် (သမ္မတ အမျိုးအစား အစိုးရ)၊ ရှရှားတို့လို့ တဝက်တပျက် သမ္မတရာထူးအစိုးရစနစ် (သမ္မတတစ်ပိုင်း အစိုးရ အမျိုးအစား) သွားတာတဲ့နိုင်ငံတွေမှာ လူထုက သမ္မတကို တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်က နိုင်ငံရေးအာဏာအများစုကိုချုပ်ကိုင်ထားပြီး သမ္မတက နိုင်ငံတော်သျှောင်သက်သက်မျှသာဖြစ်တဲ့ ဂျာမနီ၊ အိန္ဒိယလိုနိုင်ငံတွေမှာတော့ သမ္မတကို သွယ်ဝိုက်ရွေးချယ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အမှတ်က မတူတဲ့ အစိုးရစနစ်မျိုးပေါ့။

ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီအစိုးရစနစ် – ယူကေဟာ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်လို့ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ပါလီမန်အစိုးရစနစ်ကို ကမ္ဘာမှာ မိတ်ဆက်ပေးခဲ့တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစနစ်မှာ နိုင်ငံတော်အာဏာသျှောင်အဖြစ် ဘုရင်၊ ဘုရင်မ(အာဏာ)အရွေးချယ်ခံသမ္မတက တာဝန်ယူပြီး အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာအဓိကအာရုံစိုက်တဲ့ အစိုရအကြီးအကဲ(အစိုးရအကြီးအကဲ)ရာထူးကိုတော့ ဝန်ကြီးချုပ် ကရယူပါ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီအစိုးရစနစ်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာအရှိဆုံးဟာ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်တာမို့ ဝန်ကြီးချုပ်ကို ရွေးချယ်ပေးရတဲ့ ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဟာအရ နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါဆုံး၊

ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့ကကျင်းပခဲ့တဲ့ ပါလီမန် အောက်လွှတ်တော်(အောက်လွှတ်တော်) အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဟာ ယူကေမှာ နိုင်ငံရေးအရအရေးပါဆုံးရွေးကောက်ပွဲဖြစ် ເປັນ အိန္ဒိယ၊ ကနေဒါ၊ ဂျာမနီ၊ ဂျပန်၊ ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်္ကာပူ၊ စံ၇အရ အခြေခံဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံအငယ်စားလောက်မှာ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီအစိုးရစနစ်ကို ดู nrhiav

တစ်ပျက်ပျက် သမ္မတအစိုးရစနစ် – បារាំងတော်လှန်ရေး (၁၉၇၈၉-ခုနှစ်၊ ပညာကစလို့ သမ္မတနိုင်ငံစနစ်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံရေး မွန်းမံလာခဲ့တာ 18 ခုနှစ်ကစတင်အသက်ဝင်ခဲ့တဲ့ လက်ရှိသမ္မတနိုင်ငံဟာ ပဉ္စမသမ္မတနိုင်ငံ (ပဉ္စမသမ္မတနိုင်ငံ) အစိုးရစနစ်အနေနဲ့တော့ တဝက်တပျက် သမ္မတ နိဂုံးချုပ် အစိုးရစနစ် ကိုကြည့်ရှုရန် လူထုကတိုက်ရိုက်ရွေးချယ်တင်မြှောက်တဲ့ သမ္မတနဲ့ ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော်(အမျိုးသားလွှတ်တော်)မှာအနိုင်ရတဲ့ပါတီကရွေးချယ်တဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်တို့အကြား အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာခွဲဝေတဲ့စနစ်။သို့သော် သမ္မတက အာဏာပိုအလေးကဲ ရယူလေ့ရှိပါ ရုရှား၊ ပေါ်တူဂီ၊ ကျယ်ြီးယား၊ သီရိလင်္ကာ၊ အီဂျစ်အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလောက်မှာ တဝက်တပျက်သမ္မတ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း အစိုးရစနစ်ကို တဝက်တပျက် သမ္မတဦးထင်ကျော် ဦးဆောင်အစိုးရစနစ်မှာ သမ္မတက နိုင်ငံရေးအာဏာပိုရှိတာမို့ သမ္မတကို လူထုကတိုက်ရိုက်မဲပေးရွေးချယ် ជ្រើសរើស

ပုံမှန်ကျင်းပတဲ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ရုတ်တရက်ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ

အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ – သတ်မှတ်ကာလအတိုင်း ပုံမှန်ကျင်းပတဲ့ ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွေကို အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ (အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)လို့ ခေါ်ပါတယ်။ သက်တမ်းမကုန်ခင် အောက်လွှတ်တော်ကိုဖျက်သိမ်းပြီး ရွေးကောက်ပွဲအသစ်လုပ်တာမျိုးလည်း ပါလီမန်ဒီမို ကရေစီအစိုးရစနစ်နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ဖြစ်နေကြတာ၊

ယူကေရဲ့အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ယခုနှစ်အတွင်း ကျင်းပမယ့်နေရာ၊ ပုံမှန်လွှတ်တော်သက်တမ်းမှာ သက်တမ်းတိုးမှာကုန်ပြီး အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသစ်ကို ဆယ်ရက်ကြာကျင်းပဖို့ဖြစ်ပေမဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်က လအနည်းငယ်စောကျင်းပဖို့ ဘုရင်ကိုတင်ပြလုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ အာဏာအရ စောပြီးကျင်းပတယ်ဆိုပေမဲ့ သာမန်အားဖြင့် ငါးနှစ်ပြည့်သက်တမ်း ပုံမှန်ကျင်းပတဲ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ။

ရုတ်တရက်ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ – အစီအစဉ်မှာ သမ္မတနဲ့ လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွေကို နှစ်ခုခွဲကျင်းပမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိသမ္မတ မက်ကရွန်းရဲ့သက်တမ်းနဲ့ အောက်လွှတ်တော်(အမျိုးသားလွှတ်တော်) သက်တမ်းဟာ ဩစတြေးလျ၊ သုံးနှစ်စီကျန် လွှတ်တော်ရွေး ကောက်ပွဲလုပ်ရမဲ့အချိန် မတန်ချိန်၊ ဇွန်လ 3 ရက်နဲ့ 3 ရက်မှာ ကျင်းပတဲ့ လွှတ်တော်ရွေး ကောက်ပွဲတွေဟာ သမ္မတမာကရွန်းရဲ့ လုပ်ရဲကိုင်ရဲ အာဏာအရ လွှတ်တော်ဖျက်သိမ်းပြီး ရုတ်တရက် ကျင်းပတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ (snap ရွေးကောက်ပွဲ) . လုပ်ရတာလဲ မေးစရာ၊ တွေးစရာဖြစ်လာ ဒီဟာ သမ္မတမာကရွန်းရဲ့ နိုင်ငံရေး အလောင်းအစား၊ နိုင်ငံရေးကစားကွက်နဲ့ တိုက်ရိုက်ပတ်သက်တဲ့

သမ္မတမက်ကရွန်းရဲ့ နိုင်ငံရေးအလောင်းအစား – ဇွန်လဆန်းပိုင်းမှာ ဥရောပပါလီမန်အတွက် ရွေး ကောက်ပွဲတွေအပြင် အီးယူနိုင်ငံတွေမှာ ကျင်းပမယ့်နေရာ၊ သမ္မတမာကရွန်းရဲ့ အဓိကနိုင်ငံရေးပြိုင်ဖက် မာရီလီပန်း (Marine Le Pen) ထွက်ခွာတဲ့ လက်ယာစွန်းပါတီ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ဆန္ဒဖော်ထုတ်သူ အမတ်နေရာတွေမှာ အများဆုံးအနိုင်ရ၊ သမ္မတမာကရွန်းရဲ့ အလယ်အလတ် Ensemble Alliance မဟာမိတ်တွေက ဒုတိယနေရာမှာရှိတယ်ဆိုပေမဲ့ အပြတ်အသတ်ကွာ၊ ဥရောပပါလီမန်မှာ လက်ယာစွန်းပါတီအနိုင်ရတာဟာ သမ္မတမာကရွန်းရဲ့ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးကို ကြီးကြီးမားမား ထိခိုက်ပျက်ဆီးမှု၊ ပြည်တွင်းမှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ပွဲ လက်ယာစွန်းတွေ ထပ်တိုးနေရာမရအောင် သမ္မတမာကရွန်း တားဆီးဖို့ လိုအပ်နေပြီ၊ အစိုးရဖွဲ့ရာမှာ အဓိကဖြစ်တဲ့ ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော်(အမျိုးသားလွှတ်တော်)ကိုဖျက်သိမ်း၊ ရွေးကောက်ပွဲအသစ်ကျင်းပ၊ လက်ယာစွန်း အမျိုးသားလွှတ်တော်မှာ ဆန္ဒဖော်ထုတ်သူအများစုအနိုင်မရအောင် ဆုံးဖြတ်ထားဖို့ဖြစ် မယုံကြည်နိုင်ယင်တော့ လက်ယာစွန်းအစိုးရပေါ်လာပြီး သမ္မတမာကရွန်းနဲ့ အာဏာခွဲဝေရဲ့ အခြေအနေကို တွန်းပို့ခံရတာ၊ နောက်သုံးနှစ်ကြာမှဖြစ်လို့ရတဲ့ ကိစ္စဟာ သမ္မတ မာကရွန်းရဲ့ နိုင်ငံရေးအလောင်းအစားသာ ရှူးကိုယ်ပတ်ဖြစ်မဲ့ကိန်း။ နိုင်ငံတကာမီဒီယာတွေက သမ္မတမာကရွန်းရဲ့ အန္တရာယ်များလှတဲ့ကစားကွက်လို့ ၊ သမ္မတ မာကရွန်းရဲ့ နိုင်ငံရေးအလောင်းအစား ကစားကွက်မဲ ရုတ်တရတ်ကျင်းပတဲ့ ရွေး ကောက်ပွဲဖြစ်လာရ အဲဒီနိုင်ငံရေးအလောင်းအစား ကစားကွက်မှာ သမ္မတမာကရွန်း ဘယ်လို ကိုင်တွယ်ခဲ့လဲဆိုတာအောက်မှာ ဆက်လက်ဖေါ်ပြနေ

မဲအများစုသည် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ် နှစ်မျိုးရှိသည်။

သာမန်မဲအများစုစနစ် – လွှတ်တော်အမတ်တွေရွေးချယ်ရာမှာ ကမ္ဘာမှာ နယ်မြေများတဲ့ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ် (ရွေးကောက်ပွဲစနစ်) တဒါဇင်ကျော်၊ ယူကေနဲ့ ဘလော့မှာ ပိတ်ပင်တဲ့ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်နှစ်ခုစလုံးဟာ မဲအများစုစနစ် (ဗဟု/အများစု) အုပ်စုထဲမှာ ပါ၀င်ပါတယ်။ နှစ်ခုမတူပြန်၊ ယူကေမှာပေးတဲ့ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်ကို သာမန်မဲအများစုစနစ် (simple majority system) ခေါ်ယူပန်းဝင်သူနိုင်တဲ့စနစ် (first past the post, FPTP) နဲ့ အနိုင်ရသူအကုန်ယူစနစ် (winner take all) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လွှတ်တော်အမတ်တွေဟာ ရေနဲ့အညီအမျှ တနိုင်ငံလုံးမှာမဲဆန္ဒနယ် (မဲဆန္ဒနယ်) တွေသတ်မှတ်ပြီး မဲဆန္ဒနယ်တခုကို ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ရတာမို့ FPTP နဲ့တွဲဖက်ရှိတဲ့ မဲဆန္ဒနယ်စနစ်ကို အထင်ရှားဆုံး ကိုယ်စားလှယ် တယောက်မဲဆန္ဒနယ် (ခရိုင်အဆင့် မဲဆန္ဒနယ်တခုတည်း)လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါ၊ အိန္ဒိယ၊ မလေးရှားနဲ့ မြန်မာအပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ ရှစ်နှစ်ကျော်မှာ ယူကေနဲ့ တပုံစံတည်း FPTP စနစ်ကို เป็นพิเศษ၊

နှစ်ကြော့ပြန်မဲပေးစနစ် – အစီအစဉ်ရဲ့ သမ္မတရွေးချယ်ရာမှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်နဲ့ အမတ်နေရာ ၅၇၇ နေရာရှိတဲ့ ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော် (အမျိုးသားလွှတ်တော်) အမတ်တွေကို ရွေးချယ်တဲ့စနစ် နှစ်မျိုးစလုံးဟာ နှစ်ကြော့ပြန်မဲပေးစနစ် (Two-Round System, TRS) ဘဲ သမ္မတသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်အကြာင်းစွာတင်ပြနေ

မဲဆန္ဒရှင်တွေက ယှဥ်ပြိုင်အရွေးခံတဲ့ သမ္မတလောင်းတွေထဲကမှ သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ရာမှာ အချိန်ယူလာပေးတဲ့ဆန္ဒမဲအားလုံးရဲ့ ထက်ဝက်ကျော် (၅၀၁TP3T) ကျော်ရရင် သမ္မတအဖြစ် အရွေးခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်သူမှမဲထက်ဝက်ကျော်မရရင် မဲအများဆုံးရထားတဲ့ သမ္မတလောင်းတဦးချင်းတည်းကို သီတင်းနှစ်ပတ်အကြာ ဒုတိယအကြော့ မဲပေးရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့၊ ဒုတိယအကြော့မှာ ဝင်ခွင့်ထဲကိုသာ မဲပေးရတာမို့ ငါကတော့ သေချာပေါက်မဲ % ကျော်ရသူ အဲဒီသူက သမ္မတအဖြစ် အရွေးခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မဲအားလုံးရဲ့ဆန္ဒ % ကျော်ရအောင် လိုအပ်ရင် နှစ်ကြော်ပြန်မဲပေး ရွေးချယ်ရတဲ့စနစ်။ မကြာသေးခင်ကကျင်းပခဲ့တဲ့ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ပထမအကြော့မှာ အီမာနျူရယ်မာက ရူက မဲ ဆုံး။9 %၊ မာရီလီပန်း (Marine Le Pen) က 22% အသီးသီးရ ဒုတိယအကြော့မှာတော့ မာကရွန်းက ၅၈.၅ %၊ မာရီလီပန်းက 1.5 % သာရမို့ အီမာန်ူရယ်မာကရွန်းက သမ္မတအဖြစ် အရွေးခံရမည် ရောင်စုံမြို့နယ်၊ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲမှာ မဲတွေကို တနိုင်ငံလုံးပေါင်းရေတွက်ပြီး သမ္မတ တဦးတည်းကိုသာရွေးရတာဖြစ်လို့ သမ္မတရွေးတဲ့မဲဆန္ဒနယ်စနစ်ကို တနိုင်ငံလုံး ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်တဲ့ မဲဆန္ဒနယ် (တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ အဖွဲ့ဝင်တဦးတည်း မဲဆန္ဒနယ်) လို့ ခေါ်တဲ့ ဒုတိယသမ္မတလောင်း၊

သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်နဲ့ နှိုင်းယှဥ်လေ့လာရေးစနစ်က ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတရွေး ချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်။ ဖိလစ်ပိုင်မှာက နှစ်ကြော်ပြန်မဲပေးတာမရှိဘဲ တကြော့တည်းနဲ့ မဲအများဆုံးရတဲ့သမ္မတလောင်းကို သမ္မတအဖြစ် တခါတည်းရွေးရွေး၊ သမ္မတရွေးချယ်ပွဲမှာ မားကို့(စ)ဂျူနီယာ (Bongbong Marcos) က 58.7 % နဲ့ အရွေးခံရသူ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲသမိုင်းမှာ မဲဆန္ဒ % ကျော်ရတဲ့သမ္မတ အလွန်နည်း၊ တချိန်က ထင်ပေါ်ကျော်ကြားခဲ့တဲ့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း ဖီဒယ်ရာမို့(စ) (Fidel V. Ramos) ပင်လျှင် 22 ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲ lb.581T နဲ့ အရွေးခံရမည် 18 သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမှာ ဂျိုးဇက် အက်စထရာဒါ (Joseph Estrada) ဟာလည်း မဲဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။86 % နဲ့ အရွေးခံရတာ သမ္မတရွေး ချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်က “ဒီမိုကရေစီဆိုသည်မှာ လူများစုအုပ်ချုပ်မှုဒီမိုကရေစီဆိုတာ လူအများစုထောက်ခံမှုရရှိသူကသာအုပ်ချုပ်တဲ့စနစ်”ဆိုတာကို မိမိရအကောင်အထည်ဖေါ်ထားခြင်းဖြစ်

အောက်လွှတ်တော်(အမျိုးသားလွှတ်တော်)ရွေးကောက်ပွဲမှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်ဟာလည်း နှစ်ကြော့ပြန်မဲပေးစနစ်ဖြစ်ပြီး မဲဆန္ဒနယ်စနစ်ကတော့ အောက်ဆုံးအဆင့် ကိုယ်စားလှယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် အမတ်နေရာ ခုနစ်၇၇ နေရာအတွက် မဲဆန္ဒနယ် ၅၇၇ သတ်မှတ်ပြီး မဲဆန္ဒနယ်တခုမှ ကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ပေးရမည် မဲဆန္ဒနယ်စနစ်က ယူကေနဲ့တူ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်က ကွာကွာ ကျင်းမှာက မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် ပထမအကြာ့မှာ မဲလာပေးသူအရေအတွက် (voters turnout) ရဲ့ ထက်ဝက်ကျော် မဲရတဲ့ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို အနိုင်ရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ပုံ ၊ ဘယ်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကမှ ထက်ဝက်ကျော်မဲ မရရင် မဲပေးသူ မှတ်ပုံတင်မဲပေးသူ အားလုံးရဲ့ % အထက်ထောက်ခံမှုရတဲ့သူကို အနိုင်ရသူအဖြစ် သတ် မှတ်အမှတ် မဲလာပေးသူအရေအတွက် မဲဆန္ဒရှင်မဲပေးသူ မှတ်ပုံတင်မဲပေးသူ မဲဆန္ဒရှင် မတူတာကို သတိပြုပါ။ 2016 2012 2012 ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲပေးခွင့်ရှိသူ မှတ်ပုံတင်မဲဆန္ဒရှင်ဟာ 9.5 သန်းမဲ ဇွန်လ စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတုံးက % ပဲ မဲပေးရွေးချယ်၊ အောက်တိုဘာ ၇ ရက် ဒုတိယအကြော့ ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ % ကျော် မဲပေးရွေးချယ်

ဥပမာ – မဲလာပေးသူအရေအတွက် voter turnout % ရှိတယ်ဆိုပါစို့။ အဓိက မဲလာပေးသူတွေရဲ့ ထက်ဝက်พิเศษ % ဆိုတဲ့ အရေအတွက်ဟာ သင်္ချာသဘောအရ တနည်းအားဖြင့် (မဲလာမပေးသူတွေ အပေါင်းအသင်းတွက်တဲ့) မဲပေးခွင့်ရှိသူအားလုံးရဲ့ အမတ် % သာဖြစ်တယ်ဆိုတာ သတိချပ်ဖို့လိုပါ สีน้ำตาล မှတ်ပုံတင်ထားသောမဲပေးခွင့်ရှိသူမဲဆန္ဒရှင်များ၏ % သည် ဤအရအရမဲလာပေးသူအရေအတွက်မဲဆန္ဒရှင်အရေအတွက် % နှင့် တူညီတဲ့အရေအတွက်။ ဆန္ဒမဲလာပေးသူရေအတွက်ရဲ့ဆန္ဒ % ကျော် ဘယ်သူမှမရရင် မဲပေးခွင့်ရှိသူ မှတ်ပုံတင်မဲဆန္ဒရှင်ရဲ့ % ကျော်ရသူကို ရွေးမဲ အဲဒါက ပထမအခေါက် ရွေးကောက်ပွဲအတွက်။ ဇွန်လလောက်ရက်က ကျင်းပခဲ့တဲ့ ပထမအကြော့ရွေးကောက်ပွဲမှာ အဲဒီအရည်အချင်းမျိုးထဲကတမျိုးနဲ့မှီပြီး အရွေးခံထားရတဲ့ လွှတ်တော်အမတ် မဲဆန္ဒနယ် ၇၆ ခုမှာသာရှိတာမို့ ကျန်အမတ်အားလုံး ၁ ဦးကို ရွေးချယ်ဖို့ တုတ်နှစ်ရက်မဲဆန္ဒနယ် ၁ ခုမှာ ဒုတိယအကြော့ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေး

ဒုတိယအကြော့မှာ ပထမအကြော့တုံးက မဲအများဆုံးရထားသူနဲ့ မှတ်ပုံတင်ထားတဲ့ မဲပေးခွင့်ရှိသူရဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ မဲဆန္ဒရှင် % ရထားတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း(တွေ)ပါ အရွေးခံခွင့်အဖွဲ့၊ ဒုတိယအကြော့ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပါဝင်ယှဥ်ပြိုင်မဲ့ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအရေအတွက်ဟာ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ဒုတိယအကြော့မှာလို ထူးထူးခြားခြား သုံး-လေး-ငါးဦး ဖြစ်နေတာ၊ လွှတ်တော်ဒုတိယအကြော့ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲလာပေးသူတွေ မဲဆန္ဒရှင်မဲပေးသူရဲ့ % ကျော်ထောက်ခံမှုဆိုတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်ကို ဖယ်ရှားထားပြီး မဲအများဆုံးရသူကို ရွေးသတ်မှတ်အမှတ်

အမျိုးသားရေး ဆန္ဒဖော်ထုတ်တာကိုု ယုံကြည်ဖို့ သမ္မတမာကရွန်း ဘယ်လိုလုပ်ခဲ့လဲ။

သမ္မတမက်ကရွန်းရဲ့ အလယ်အလတ် မဟာမိတ် Ensemble Alliance နဲ့ လက်ဝဲမဟာမိတ် Popular Front တို့ နားလည်မှုယူပြီး အုပ်စုနှစ်ခုပေါင်းကာ ယာယီမဟာမိတ် Republican Front ဆိုတာကိုဖွဲ့ပြီး ဒုတိယအကြော့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ National Rally ပါတီကို တားဆီးဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်၊ ဤအတွက် ဒုတိယ၊ တတိယ၊ စတုတ္ထနေရာတွေမှာရှိတဲ့ ရီပတ်ဘလီကန်တပ်ဦးမဟာမိတ်အုပ်စုထဲက ကိုယ်စား လှယ်လောင်းတွေ အချင်းချင်းညှိနှိုင်းပြီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတွေတည်းသာ မဲဆန္ဒနယ်တခုချင်းစီမှာ ပါဝင်အရွေးခံဖို့၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကနေ နှုတ်ထွက်ပြီး၊ ဒုတိယအကြော့ရွေးကောက်ပွဲမှာ နံမည်ကျော်တပ်ဦး ဖက်က ကိုယ်စားလှယ် ၁၀ ဦးနဲ့ သမ္မတ မာကရွန်းရဲ့ Ensemble Alliance ဖက်က ကိုယ်စားလှယ် ၂ ဦးနှုတ်နှုတ်ထွက်ခဲ့တယ်လို့ La Monde သတင်းမှာ ဖေါ်ပြပါတယ်။

คะแนนသာ ရီပတ်ဘလီကန်တပ်ဦး ပါတီတွေက ကိုယ်စားလှယ်တွေ မနှုတ်ထွက်ဘဲ အားလုံးဝင်အရွေးခံရင် မဲတွေကြဲနေပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ဆန္ဒဖော်ထုတ်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းက မဲအများဆုံးရကာ အရွေးခံရသူ ဥက္ကဌ၊ ပထမအကြော့ရွေးကောက်ပွဲမှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီဟာ ဆန္ဒဖော်ထုတ်မဲ % ထောက်ခံမှုရခဲ့ပြီး၊ အဲဒီထောက်ခံမှုဟာ အခိုင်အခဲပဲ၊ สาวเจ็ด % ေသာမဲဆန္ဒရှင်တွေက ရီပတ်ဘလီကန်တပ်ဦးဘက်က ပါတီပေါင်းစုံကို ထောက်ခံသူတွေပါ။ အဲဒီသူတွေရဲ့ မဲက ရီပတ်ဘလီကန် တပ်ဦးက တင်သွင်းတဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တဦးတည်းကို ဒုတိယအကြော့မှာ တစုတစည်းတည်း စုပုံမဲပေးပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ဆန္ဒဖော်ထုတ်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို အနိုင်ယူခဲ့တာ၊ သမ္မတမက်ကရွန်းရဲ့ နိုင်ငံရေးအလောင်းအစားကစားကွက် အောင်မြင်ခဲ့တယ်ဆို

လက်ဝဲ၊ လက်ယာရဲ့အစက တော်လှန်ရေးက

အခုပြင်သစ်ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ ဆက်စပ်ပြောနေကြတဲ့ လက်ဝဲ၊ လက်ယာ၊ လက်ယာစွန်းဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် ရောင်စဥ်တန်း (political ideology spectrum) သတ်မှတ်မှုဟာ ဂျပန်တော်လှန်ရေးက စတင်ခဲ့တာပါ၊

ဘုန်းဘုန်းမှာ သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်နဲ့အုပ်ချုပ်နေတဲ့ လူဝီဘုရင် ၁၅ (Louis XVI, 1754-1793) ဟာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့အတွက်ကြောင့် တော်လှန်ရေးသမားတွေရဲ့ ဖယ်ရှားတာကိုခံရ အုပ်ချုပ်ရေးနဲ့ ကွာခြားတဲ့အချက်။ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး 89 မေလမှာ စတင် 189 555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555 ဘာစတီးအကျဉ်းသား အကျဉ်းထောင်သိမ်းပိုက်နိုင်မှုဟာ သခင်တော်လှန်ရေးရဲ့ အထင်ကရအောင်မြင်မှု พันธบัตรเฉพาะရက်ကို အမျိုးသားနေ့အဖြစ် ဂုဏ်ပြုလာသူ လူဝီဘုရင်အဖွဲ့ နှင့် ကိုကို ၊ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲတွေ ကိုကိုနှစ်အထိ ဆက်တိုက်ပြုလုပ် £89- တော်လှန်ရေးကာလတခုလုံးကို တော်လှန်ရေးကာလလို့ သတ်မှတ် တော်လှန်ရေးရဲ့ အထင်ရှားဆုံး နိုင်ငံရေးဖြစ်ထွန်းမှုတွေထဲမှာ ရှစ်နှစ် ၉ မိနစ်မှာ လူ့အခွင့်ရေးအက်ဥပဒေစာတမ်း (Declaration of Rights of Man and of the Citizen) အသက်ခြင်းနဲ့ သက်ဦးပိုင်ဘုရင်စနစ်အစား ရွေးချယ်တင်မြှောက်တဲ့ သမ္မတကအုပ်ချုပ်တဲ့ သမ္မတနိုင်ငံတော်စနစ် (ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ) ကို ၁၉၂ ဖွဲ ့စတင်ပါဝင်ခဲ့ခြင်း

တော်လှန်ရေးဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာရှိနေတဲ့ကွာဟမှုတွေကို လက်မခံနိုင်တော့လို့ ဖြစ်ရတဲ့ လူထုအုံကြွတော်လှန်တဲ့တော်လှန်ရေး။ လူထုရဲ့ ခံစားချက်တွေထဲမှာ ငါတို့ဟာ ငါ့နိုင်ငံသားတွေဆိုတဲ့ အမျိုးသားရေးခံယူချက်၊ အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားကလှယ်တာကို မခံချင်တဲ့ခံယူချက်၊ လူတိုင်းလွတ်လပ်ခွင့်ရှိတယ်ဆိုတဲ့ခံယူချက်၊ ပညာရေးအပေါ်အခြေခံတဲ့ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သစ်တွေ ပေါ်လာသလို၊ နဂိုရှိရင်းစွဲ သက်ငယ်ဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်ကို လုိုသူ ရှေးရိုးစွဲနဲ့ အခွင့်ထူးခံတွေကလည်း လက်ရှိစနစ်ကောင်းကြောင်း ပြန်လည်တင်ပြလာသူများ၊ ဒီလိုနဲ့ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်မျိုးစုံ တော်လှန်ရေးနဲ့အတူ ပေါက်ဖွားလာမှု၊ အဲဒီနိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်တွေထဲမှာ အမျိုးသားရေးဝါဒ (အမျိုးသားရေးဝါဒ)၊ လူမှုဘဝကွာဟာမှုကိုလက်မခံနိုင်လို့ တော်လှန်ရေးနဲ့တဟုန်ထိုးပြောင်းလဲချင်တဲ့ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ (ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ)၊ ရှိရင်းစွဲကို ထိမ်းသိမ်းလိုတဲ့ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒ (ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒ)၊ လူချင်းအခွင့်အရေးကို လစ်ဘရယ်ဝါဒ (liberalism) တွေပါဝင်၊ အဲဒီနိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်တွေက တော်လှန်ရေးနောက်ပိုင်းမှာ ပိုပြီးအားကောင်းလာတယ်၊ တော်လှန်ရေးဟာ နိုင်ငံရေးအတွေး အခေါ်မျိုးစုံကို မွေးဖွားပေးရုံ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတွေရဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ် အပြောင်းအလဲအတွက်ပါ လမ္းလည်ဖေါ်ပေးခဲ့တဲ့ တော်လှန်ရေးအဖြစ် ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ မှတ်တမ်း တင်ခံရ

တော်လှန်ရေးကာလအတွင်းကျင်းပတဲ့ ဘုရင်စနစ်ကို အမျိုးသားလွှတ်တော်ထဲမှာ ထောက်ခံသူ တနည်းအားဖြင့် အပြောင်းအလဲမလုပ်လို ပိုနေမြဲကြားနေမြဲစနစ်ကို ထောက်ခံသူတွေက လွှတ်တော်ရဲ့ညာဖက်ခြမ်းတွေမှာ နေရာယူ၊ တော်လှန်ရေးကို လိုလားသူတွေ၊ အပြောင်းအလဲလုပ်လိုသူတွေက လက်ဝဲဘက်ခြမ်းထိုင်ခုံတွေမှာ နေရာယူ၊ အဲဒီနေရာယူမှုကို အကြောင်းပြုပြီးကတည်းက အယူအဆသစ်နဲ့ အပြောင်းအလဲလိုလားတဲ့ တော်လှန်ရေးသမားတွေကို လက်ဝဲနိုင်ငံရေးအယူဝါဒရှိသူများ (လက်ဝဲဝါဒီ)လို့ သတ်မှတ်သတ်မှတ်လိုက်၊ ပိုနေမြဲကြားနေမြဲစနစ်ကို လိုလားသူ နိုင်ငံရေးသမားတွေကို လက်ယာနိုင်ငံရေးအယူဝါဒရှိသူများ (လက်ယာဝါဒီ) အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သူများ၊ လွှတ်တော်မှာ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်မျိုးစုံကို လက်ဝဲအစွန်း (ဘယ်ဘက်အစွန်ဆုံး) လက်ဝဲ (ဝဲ)၊ လက်ယာအစွန်း (ညာဘက်အစွန်)၊ လက်ယာ (ညာ)၊ လက်ဝဲ လက်ယာ မယိမ်းတဲ့အလယ် (ဗဟို)၊ လက်ဝဲယိမ်းတဲ့အလယ် (ဘယ်ဘက်အလယ်)၊ လက်ယာယိမ်းတဲ့ အလယ် (အလယ်) အမျိုးအစား အမျိုးမျိုး သတ်မှတ်ခြင်း

အခုအခါ ကမ္ဘာမှာ အဓိကကျတဲ့ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် တဒါဇင်ထက်မနည်း၊ ကွန်မြူနစ်/ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ (ကွန်မြူနစ်/ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ)၊ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒ (ရှေးရိုးစွဲဝါဒ)၊ လစ်ဘရယ်ဝါဒ (လစ်ဘရယ်ဝါဒ)၊ အမျိုးသားရေးဝါဒ (အမျိုးသားရေးဝါဒ)၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒ (ဖက်ဆစ်ဝါဒ)၊ ဘာသာရေးအခြေခံဝါဒ (fundamentalism)၊ ဣိတ္တိယဝါဒ (အမျိုးသမီးဝါဒ)၊ သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင်ထိမ်းသိမ်းရေးဝါဒ (environmentalism) တို့ပါဝင်သည်၊ အချို့သော နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်တွေက လူတစ်ဦးချင်းအခွင့်အရေးကို အလေးပေးတာမို့ အဲဒါတွေကို ဧကဝုဒ်ဝါဒ (individualism) လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒ၊ လစ်ဘရယ်ဝါဒတွေဟာ လူချင်းအခွင့်အရေးကို အလွန်တဲ့ ဧကဝုဒ်ဝါဒတွေ၊ အချို့နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်တွေက အုပ်စုလိုက်၊ လူထုကို အခြေခံတာမို့ ဗဟုဝုဒ်ဝါဒ (စုပေါင်းဝါဒ) တွေအဖြစ်သတ်မှတ်၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၊ အမျိုးသားရေးဝါဒစတာတွေဟာ လူတန်းစားအလွှာကြီးတခုလုံး၊ တမျိုးလုံးကိစ္စတွေကို အခြေခံတဲ့ ဗဟုဝုဒ်ဝါဒတွေ လူမျိုးတမျိုး၊

ယနေ့နိုင်ငံရေးထဲက လက်ဝဲ၊ လက်ယာရောင်စဥ်တန်း

လက်ယာစွန်းလို့ သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ဆန္ဒဖော်ထုတ်တဲ့ ပါတီကို ဟတားဖို့အတွက် ယာယီဖွဲ့စည်းထားတဲ့မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ရီပတ်ဘလီကန်တပ်ဦးလို့ နာမည်ပေးထားတာကိုထောက်ရင် သမ္မတတော် လှန်ရေးကို ပြန်သတိပေးသလို၊ ဗမာတော်လှန်ရေးက ရှေးရိုးစွဲလက်ယာဝါဒီတွေကို တော်လှန်ပြီး သမ္မတနိုင်ငံစနစ် (republic) ဆိုတာကို ဖေါ်ဆောင်ခဲ့တာကို ရည်ရွယ်ပြီး Republican Front လိုု့ ခေါ်တာ ဘာလဲ၊ တခါ ရီပတ်ဘလီကန်တပ်ဦးကို ပြန်သရုပ်ခွဲရင် သမ္မတမက်ကရွန်းရဲ့ အလယ်အလတ်လမ်းစဥ်လိုက်တဲ့ မဟာမိတ်အုပ်စုနဲ့ လက်ဝဲယိမ်းအလယ်၊ လက်ဝဲ၊ လက်ဝဲစွန်း ပေါင်း စုံလို့ပါနေတာတွေ့ ၊ လက်ယာစွန်းအန္တရာယ်ကို တားဆီးဖို့ဖွဲ့ထားတဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့ဟာလည်း သာမန်အခြေအနေမှာ နိုင်ငံရေးအရ အတိုက်အခံဖြစ်နေကြတဲ့ လက်ဝဲ၊ လက်ယာစုံလင်လှတဲ့ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်ရောင်စဥ်တန်းကြီးတခုဖြစ်လို့

၂၀၂၄ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လူမှုရေးတရားမျှတမှုအင်စတီကျု၏ နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံစာ

ယူကေ၊ ရွေးကောက်ပွဲတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံရေးစနစ်နှစ်ခု – ခင်မောင်ဝင်း

အသွင်ကူးပြောင်းရေးနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအစီအစဉ်